Ninova'nın iklimi ve hava durumu.

Dicle ve kuzey eteklerle yumuşatılmış sıcak yarı-kurak bir iklim, yağışta keskin mevsimsel, ılıman yağışlı kışlar ve şiddetli sıcak kuru yazlarla; şimdi hızlanan ısınma, sıcaklıkları 50 °C'nin üzerine iten yinelenen yaz ısı kubbeleri, 200'den fazla günlük toz fırtınası sezonları ve buğday kuşağının bağımlı olduğu su arzının yavaş sıkılaşması yaşayan bir bölge.

i. Genel bakış: çölün kenarında sıcak yarı-kurak iklim

Ninova'nın iklimi, standart Köppen sınıflandırmasında, vilayetin çoğunda BSh (sıcak yarı-kurak), güney Cezire'de ve Suriye ile Anbar sınırlarına yakın güneybatı bozkırlarda BWh (sıcak çöl)'e geçer. Daha geniş Iraklı iklim çerçevesi, Uluslararası Enerji Ajansı'nın 2024 Irak için Ulusal İklim Dayanıklılık Değerlendirmesinde tanımladığı gibi, ülkeyi üç bölgeye ayırır: ülkenin yaklaşık %70'inde (esas olarak batı ve güney bölgelerinde, yaz aylarında sıcaklıkların 50 °C'yi aşabileceği yerlerde) hakim olan sıcak çöl iklimi; dağlık kuzeydoğuda, yüksek rakımlarda kar yağışıyla soğuk kışlar ve genellikle 35 °C'yi aşmayan ılıman yazlarla karakterize edilen bir Akdeniz iklimi; ve bu ikisi arasında bir geçiş yarı-kurak bozkır iklimi. Ninova çöl ve bozkır bölgeleri arasındaki sınırda yer alır; kuzeydoğu ilçeleri (Akre, Şeyhan) Akdeniz etkisindeki eteklere uzanır ve güney ilçeleri (Hatra, Baaj) sıcak çöle uzanır.

Vilayet başkenti Musul hakkındaki başlıca iklimsel gerçekler şunlardır. Ortalama Ocak gündüz maksimumu yaklaşık 12 °C'dir, gece minimumları 4 °C'ye yakın ve zaman zaman don; ortalama Temmuz gündüz maksimumu yaklaşık 43 °C'dir, gece minimumları 25 °C'ye yakın. Yıllık döngü bunun ima ettiğinden daha keskindir; yaz aşırılıkları sıcaklık dalgası yıllarında düzenli olarak 47–48 °C'ye ulaşır ve kış minimumları zaman zaman donun birkaç derece altına düşer. Musul'da yıllık yağış ortalama yaklaşık 355 mm'dir, neredeyse tamamen Kasım ile Nisan arasında yoğunlaşmıştır; Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları genellikle neredeyse hiç yağış almaz.

Ninova içinde iklimin coğrafyası vilayetin coğrafyasını takip eder. Toprağın Zagros eteklerine yükseldiği kuzeydoğu — Akre, Şeyhan, Telkeyf'in doğu kısımları ve Hamdaniya yüksekleri — daha fazla yağış alır, daha serin yazlara sahiptir ve kuraklığa dayanıklı meyve bahçeleri ve üzüm bağları dahil daha zengin bir tarımsal karışımı destekler. Merkez ve batı, Dicle vadisi ve Cezire ovasının kendisi, yukarıda tanımlanan iklime sahiptir: normal yıllarda yağışa dayalı buğday ve arpa için yeterli yağış, ancak yüksek yıllar arası değişkenlikle. Güney Cezire ve batı bozkır, Musul'un güneyindeki Hatra'ya ve Suriye ile Anbar sınırlarına doğru olan topraklar, çöle doğru geçer: daha az yağış, daha sıcak yazlar, daha fazla toz ve yağışa dayalı tarımdan baskın arazi kullanımı olarak mevsimsel otlatmaya geçiş.

Dicle, iklimin tek başına en önemli fiziksel düzenleyicisidir. Nehir vilayetin merkezinden kuzey-güney yönünde akar; sulama suyu, nehir kıyısı bitki örtüsü, yazın buharlaştırıcı soğutma ve Musul ile birçok küçük kasaba için kentsel su arzının kaynağını sağlar. Herhangi bir yılda Dicle'nin durumu — su seviyesi, sediment yükü, akış hızı — tarım yılının başlıca belirleyicilerinden biridir ve vilayetin iklimsel ve hidrolojik durumunun tek başına en önemli göstergesidir. Şehrin yukarısında bulunan Musul Barajı, Ninova'ya Dicle akışını düzenler ve hem sel kontrolünde hem de kuraklık tamponlamasında kritik bir rol oynar (Coğrafya, § v).

ii. Sıcaklık ve yıllık döngü

Musul'da yıllık sıcaklık döngüsü iki rejim arasında hareket eder. Serin yağışlı sezon — Kasım'dan Nisan'a — Ocak ayında, en soğuk ay olan yaklaşık 12 °C'den Nisan'da 25 °C'ye kadar değişen gündüz maksimumlarına sahiptir; gece minimumları Ocak'ta yaklaşık 4 °C'den Nisan'da 14 °C'ye kadar değişir. Ocak gecesi sıcaklıkları zaman zaman donun altına düşer ve kar şehirde belki birkaç yılda bir kez kaydedilir. Britannica, tarihsel Musul Ocak sıcaklık aralığını −4 °C ile 17 °C arasında, −11 °C'ye kadar düşük okumalar kaydedildiği şekilde verir. Geçiş omuz ayları — Nisan, Mayıs ve Ekim — orta kısımlarında hoştur, ancak hızla sıcaklaşır.

Sıcak kuru sezon — Mayıs'tan Ekim'e — iklimsel olarak baskın dönemdir. Haziran, Temmuz ve Ağustos en sıcak üç aydır; ortalama gündüz maksimumları 38 °C'nin üzerindedir ve herhangi bir haftada sıklıkla 43 °C'yi aşar. Yazın bağıl nem, neyse ki, düşüktür — genellikle %20–30 — bu da sıcağı Basra Körfezi kıyılarının daha ölümcül nemli sıcağından ziyade kuru yapar, ancak mutlak hava sıcaklıkları yine de Dünya'nın yaşanabilir herhangi bir yerinde kaydedilen en yüksek sürekli değerler arasındadır. Musul'da tarihsel dönem boyunca kaydedilen en sıcak aşırı sıcaklıklar 47–48 °C aralığında olmuştur; bu tavan, § iv'te tartışıldığı gibi 2020'lerde yukarı doğru kaymıştır.

Günlük sıcaklık aralığı, özellikle yazın büyüktür; gece sıcaklıkları 43 °C veya daha yüksek gündüz zirvelerinden 25 °C civarındaki gece minimumlarına düşer — sınırlı gece rahatlığı sağlayan ancak insan, hayvancılık ve mahsul fizyolojisi için önemli olan 18 derecelik bir salınım. Kışın günlük aralık daha küçüktür; 12 °C gündüz maksimumları 4 °C gece minimumlarına düşer — 8 derecelik bir salınım.

Son birkaç on yılda sıcaklıktaki eğilim yukarıya doğru olmuştur, daha geniş Iraklı ve Orta Doğu deseniyle tutarlıdır. IEA Irak için Ulusal İklim Dayanıklılık Değerlendirmesi (2024) Irak'ın sıcaklık eğilimi için iklim-tehlike düzeyini "yüksek" olarak yerleştirir, ulusal sıcaklıkların doğrusal regresyon eğimi yılda 0,048 °C'nin üzerindedir — yani dünya ortalamasının yılda 0,011 °C üzerinde. Irak dünyanın en iklim-savunmasız ülkeleri arasındadır.

iii. Yağış ve suyun mevsimselliği

Yağış rejimi keskin biçimde mevsimseldir. Serin yağışlı sezon — Kasım'dan Nisan'a — temelde yıllık yağışın tamamını sağlar. Musul yıllık ortalama yaklaşık 355 mm alır; en yoğun aylar Ocak (yaklaşık 69 mm), Şubat (74 mm) ve Mart'tır (80 mm); Nisan (68 mm) boyunca azalır ve Kasım (40 mm) ile Aralık'ta (60 mm) önemli ölçüde daha azdır. Mayıs yaklaşık 28 mm, Ekim yaklaşık 14 mm alır ve Haziran'dan Eylül'e kadar dört ay birlikte temelde hiçbir şey almaz. Worlddata, Musul meteoroloji istasyonunun günde 7,3 mm okumasının Irak için son 76 yılın en yüksek aylık ortalaması olduğunu kaydetti.

Ninova içinde yağış kuzeyden güneye doğru azalır. Kuzeydoğu ilçeleri — Akre, Şeyhan, Telkeyf'in kısımları — yıllık yaklaşık 400–500 mm alır; kışın yüksek rakımlarda kar yağışıyla. Merkezi Dicle vadisi ve kuzey Cezire (Musul'un kendisinin oturduğu yer) yaklaşık 300–400 mm ortalamasındadır. Güney Cezire ve batı bozkır — Hatra ve Baaj'a yaklaşan topraklar — 200 mm'den az alır ve yağışa dayalı tarımın artık güvenilir olmadığı ve mevsimsel otlatmanın baskın arazi kullanımı haline geldiği kurak bölgeye geçer.

Yıllar arası değişkenlik önemlidir. Uzun dönem ortalamaları, Musul'da herhangi bir yılın ortalamadan önemli ölçüde daha fazla veya çok daha az alabileceği gerçeğini gizler. Son kayıt birkaç kuraklık yılını gösterir — özellikle 2020–2021, 2022 ve 2023 — yıllık toplamların uzun dönem ortalamasının üçte ikisine veya daha azına düştüğü; bunlar aynı zamanda buğday hasadının önceki eğilimin önemli ölçüde altında olduğu yıllardı ve daha sonra 2024 ve 2025'in daha iyi yağış yıllarıyla toparlandı.

iv. Isı kubbeleri ve 2020'lerin yazları

2020'lerde Ninova ikliminin tanımlayıcı iklim özelliği, yaz ısı kubbelerinin artan sıklığı ve yoğunluğu olmuştur — bir bölge üzerinde yüksek basınç sisteminin kilitlendiği ve yüzeyde aşırı ısıtılmış havayı hapsederek Orta Doğu genelinde uzun süreli aşırı sıcaklıklar üreten meteorolojik durumlar. Daha geniş 2025 Iraklı sıcaklık dalgası özellikle şiddetliydi. Anbar Üniversitesi Yukarı Fırat Sürdürülebilir Kalkınma Araştırma Merkezi, 14 Temmuz 2025'te 8.600 küresel meteoroloji istasyonundan alınan verilerin o gün Irak, İran ve Kuveyt'i dünyanın en sıcak bölgeleri arasına yerleştirdiğini bildirdi; çoğu istasyon okuması 50,7 °C ile 48,2 °C arasında — tümü, özellikle doğrudan maruz kalma ile, halk sağlığı için "tehlikeli" kabul edilen aralıklardaydı. Bağdat ve Musul dahil büyük şehirler üst sınıra yakın sıcaklıklar kaydetti.

Hakemli iklim literatürü bu yoğunlaşmayı belgeledi. Theoretical and Applied Climatology'de 2025 makalesi yeni bir metrik öneriyor — "ortalama aşırı sıcaklık yoğunluğu" — kuru ortamlarda iklim değişikliği sinyallerini izlemek için, ana çalışma alanları olarak Musul dahil Iraklı şehirlerle. Environmental Protection and Natural Resources'taki ilgili çalışma (Al-Jiboori ve Deagan, 2025) Musul üzerindeki bulut sıvı su içeriği profillerini inceledi. Birden fazla kanıt çizgisinin yakınsaması aynı yönü işaret eder: Irak dünya ortalamasından daha hızlı ısınıyor, yaz sıcaklık aşırılıkları hem zirveleri hem de süreleri açısından yoğunlaşıyor ve bir zamanlar ara sıra bir anomali olan 50 derecelik eşik, herhangi bir yazın kaydının düzenli bir özelliği haline geldi.

Isının ölümlülük ve altyapı etkileri önemlidir. Iraklı hastaneler, sıcaklık dalgası dönemlerinde ısıyla ilgili kabullerde önemli artışlar görüyor; özellikle yaşlıları, kronik hastaları, açık hava işçilerini ve güvenilir soğutmaya erişimi olmayanları etkiliyor. Iraklı elektrik şebekesi, zaten kısıtlı olan, sıcaklık dalgaları sırasında soğutma talebi yükselirken ek strese maruz kalıyor; Qayara Kombine Çevrim Enerji Santrali genişlemesi (Ekonomi, § ii) ve ilgili şebeke yükseltmeleri bu yük büyümesiyle kısmen motive edilmektedir.

v. Kuraklık, su kıtlığı ve Dicle

Kuraklık, Irak'ın iklim değişikliği maruziyetiyle yapısal olarak bağlantılıdır ve ülkenin en önemli iklim kaygılarından biridir. Planetary Security Initiative, Dicle ve Fırat nehirlerinden su akışının son 40 yılda %30–40 azaldığını ve Dünya Bankası'nın 2050'ye kadar genel su kaynaklarında %20 daha fazla bir düşüş öngördüğünü bildiriyor. Bu hızlı düşüş, aşırı sıcaklıklarla birlikte, Irak'ın daha önce ekilebilir arazilerinin %50'sinden fazlasının çölleşmesine katkıda bulunmuştur; bir zamanlar "Bereketli Hilal" olan tarım arazilerinin %71 kadarı şimdi iklim değişikliği nedeniyle çölleşme tehdidi altındadır.

Ninova için özellikle, Dicle başlıca hidrolojik can damarıdır ve Dicle üzerindeki Türk yukarı baraj sistemi — özellikle 2018'den bu yana faaliyette olan Ilısu Barajı — düşük yağış yıllarında Irak'a ulaşan Dicle suyunun hacmini önemli ölçüde azaltmıştır. Dünya Hava Atıf grubunun Kasım 2025'teki analizine göre, 2025 Irak'ta 1933'ten bu yana kayda geçen en kurak yıl haline geldi; Dicle ve Fırat'ta su seviyeleri %27'ye kadar düştü. Iraklı stratejik su rezervleri yazı yazıldığı sırada 80 yılın en düşük seviyesinde, Iraklı Su Kaynakları Bakanlığı sözcüsü Khaled Shamal'a göre.

Yer altı suyu tükenmesi ikinci başlıca kaygıdır. Cezire ve güney Ninova ilçelerinde, tarımsal ve hane halkı yer altı suyu çekimi son onyıllarda önemli ölçüde artmıştır; düşen su seviyesi tabloları şimdi sulamayı yüzey-suyu bağımlılığından yer altı suyu bağımlılığına geçen alanlarda kısıtlıyor. Azalan yüzey akışı ile yer altı suyu tükenmesinin birleşimi Ninova'nın kırsal ekonomisi için başlıca iklim tehdididir.

2020–2021, 2022 ve 2023 kuraklık yılları özellikle önemliydi. Buğday verimleri bu dönemde önemli ölçüde düştü (Ekonomi, § iii). 2024 ve 2025'teki toparlanma — Irak arka arkaya üçüncü yıl için 5 milyon tonu aşan pazarlanmış bir buğday fazlası elde etti — önemli olmuştur, ancak temeldeki yapısal eğilim aşağıya doğru kalmaktadır.

vi. Kum ve toz fırtınaları

Kum ve toz fırtınaları, Ninova ve daha geniş Iraklı bölge için giderek daha önemli bir iklim tehlikesidir. Iraklı Çevre Bakanlığı, Atlantik Konseyi tarafından 2022'de bildirildiği gibi, Irak'taki tozlu günlerin önceki yirmi yılda yılda 243'ten 272'ye çıktığını ve 2050'ye kadar yılda yaklaşık 300 güne ulaşabileceğini öngörüyor. IEA'nın 2024 Ulusal İklim Dayanıklılık Değerlendirmesi bu eğilimi doğruluyor: 2022'nin ilk yarısında merkezi Irak, her biri iki ila dört gün süren on fırtına olayı yaşadı ve binlerce kişi için tıbbi müdahale gerektirdi. 2022'ye kadar Irak 200'den fazla tozlu gün yaşadı — 1980'ler ve 1990'larda kaydedilen yıllık ortalamanın iki katından fazla.

2025 toz fırtınası sezonu özellikle şiddetli oldu. Nisan 2025'te, Irak'ın çoğunu süpüren bir toz cephesi 3.700'den fazla kişiyi hastanelere gönderdi; uçuşlar Basra ve Necef'te yerlerinde tutuldu. Mayıs başlarına kadar, Diyala'da ve Kerkük'ün Havice ilçesinde 300'den fazla ek solunum sıkıntısı vakası bildirildi. 2025 sezonu uzmanlar tarafından erken başlayan ve şiddetle gelen olarak nitelendirildi.

Ninova'yı etkileyen toz kaynak alanları arasında Suriye Cezire'si (hemen batıda), Iraklı batı çölü (Anbar) ve giderek güney Irak'ın kurutulmuş bataklıkları yer alır. Mevsimsel desen ilkbaharda (Mart–Mayıs) ve sonbaharda (Eylül–Kasım) zirveye ulaşır, ilkbahar sezonu genellikle daha yoğun olur. Halk sağlığı etkisi önemlidir. BM Dünya Meteoroloji Örgütü, 2025'te, kum ve toz fırtınalarının küresel olarak 150 ülkede 330 milyondan fazla kişiyi etkilediğini bildirdi. BM Genel Kurulu, 2025–2034'ü Kum ve Toz Fırtınalarıyla Mücadele İçin BM On Yılı olarak belirledi.

vii. İklim değişikliği ve 2020'ler

Irak dünyanın en iklim-savunmasız ülkeleri arasındadır. IEA Ulusal İklim Dayanıklılık Değerlendirmesi (2024), Irak'ın sıcaklık eğilimi tehlikesini "yüksek" olarak yerleştirir; doğrusal regresyon eğimi yılda 0,048 °C'den fazla, dünya ortalamasının çok üzerinde. Ülkenin kuraklık için INFORM Risk Endeksi derecelendirmesi "yüksek" kategoride (0–10 ölçeğinde 7'nin üzerinde) ve birleşik iklim-tehlike ve maruziyet resmi Irak'ı dünyanın en maruz kalan ülkeler grubuna yerleştirir.

Ninova için başlıca iklim değişikliği vektörleri, Dünya Bankası İklim Değişikliği Bilgi Portalı ve IPCC'nin bölgesel değerlendirmelerinden yararlanarak şunlardır. Sıcaklık: ısınmanın devam etmesi öngörülüyor; Iraklı şehirlerde yıllık ortalama sıcaklıkların 2050'ye kadar orta emisyon senaryoları altında 2000–2020 başlangıç çizgisinin yaklaşık 1,5–2,0 °C üzerine ve yüksek emisyon senaryoları altında 3,0 °C veya daha fazla yükselmesi bekleniyor. Yağış: projeksiyon, yıllık toplamlar için sabit-hafif-azalan, ancak önemli ölçüde artan değişkenlik ve daha fazla yağışın daha az olayda yoğunlaşmasına doğru bir kayma. Aşırılıklar: sıcaklık dalgası yoğunluğu, kuraklık süresi ve toz fırtınası sıklığının tümünün artması bekleniyor. Su: nehir akışlarının düşmeye devam edeceği öngörülüyor.

Iraklı federal hükümet resmi olarak bir Ulusal Adaptasyon Planı kabul etmiştir ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin bir tarafıdır. Paris Anlaşması altındaki 2021 Iraklı NDC (Ulusal Olarak Belirlenmiş Katkı), uluslararası finansmana koşullu belirli emisyon azaltma hedeflerine bağlandı. İl düzeyinde, Ninova henüz yayınlanmış bir iklim adaptasyon planı üretmemiştir; bu, daha geniş Iraklı sistemin bölgesel akranlarının önemli ölçüde gerisinde olduğu bir alandır.

viii. İklim, tarım ve gıda ekonomisi

Ninova'nın iklimi ile tarımsal ve gıda ekonomisi arasındaki bağlantı doğrudandır. Cezire buğday kuşağı (Ekonomi, § iii) yağışa dayalıdır ve dolayısıyla doğrudan Kasım–Nisan yağış döngüsüne bağımlıdır; kuru yıllarda hasat edilen alan ve hektar başına verim her ikisi de düşer, vilayet ve ulusal buğday arzı üzerinde sonuçsal etkilerle. Özellikle koyun ve keçilerden oluşan hayvancılık, ilkbahar ve erken yaz bozkır otlatmasına bağımlıdır; bu da önceki kışın yağışına bağımlıdır. Dicle vadisinin meyve bahçeleri ve sulamalı tarımı nehrin akışına bağımlıdır.

Ninova'nın kırsal ekonomisi için uzun vadeli görünüm iklim tarafından önemli ölçüde şekillendirilmiştir. Buğday üretimindeki son toparlanmaya rağmen, yapısal eğilimler — yükselen sıcaklıklar, azalan su mevcudiyeti, artan aşırı hava olaylarının sıklığı — yüzyıl ortasına kadar üretken kalmak için önemli adaptasyon gerektirecek bir tarım sistemini işaret ediyor. Kuraklığa dayanıklı buğday çeşitleri, daha verimli sulama, su depolama altyapısı, iklim-akıllı tarımsal yayım ve mahsul sigortası planlarının tümü, şimdi ulusal olarak tasarlanmakta olan adaptasyon yanıtının bileşenleridir.

İklim değişikliği ile göç arasındaki etkileşim de Ninova için önemlidir. Uluslararası Göç Örgütü'nün 2022 raporu Irak'ta Göç, Çevre ve İklim Değişikliği, kırsal-kentsel göçü yönlendirmede ve çatışmanın yerinden edilme etkilerini bileşke ederek iklim stresörlerinin rolünü belgeliyor; bu, Ninova'nın kırsal ilçeleri için ortaya çıkan bir endişedir ve 2014–2017'nin mirası olan yerinden edilme ve dönüş dinamikleriyle etkileşime girer (Dinler, § viii; Miras, § i).

ix. Hava hizmetleri ve izleme

Irak'ın meteorolojik altyapısı, Bağdat merkezli ve ülke genelinde bir izleme istasyonları ağı işleten Iraklı Meteoroloji ve Sismoloji Organizasyonu (IMOS) tarafından sağlanmaktadır. Şehrin batı kenarında havalimanına yakın bulunan Musul istasyonu, uzun dönem bir iklim-kayıt istasyonu olmuştur ve Avrupa Orta Vadeli Hava Tahmini Merkezi (ECMWF), Dünya Meteoroloji Örgütü, NOAA Küresel Tarihsel Klimatoloji Ağı ve East Anglia Üniversitesi'nin CRU veri setini içeren uluslararası veri setleri için Iraklı uzun vadeli iklim verilerinin başlıca kaynaklarından biridir.

Irak'ta tahmin ve erken uyarı kapasitesi 2020'lerde önemli ölçüde gelişmiştir; IMOS rutin hava tahminleri, yaz sıcaklık dalgası tavsiyeleri, toz fırtınası uyarıları ve mevsimsel iklim görünümleri yayınlıyor. Uluslararası kaynaklı uydu verileri — özellikle MODIS (NASA), Sentinel (ESA) ve Avrupa Orta Vadeli Hava Tahmini Merkezi'nden — Iraklı operasyonel tahmine entegre edilmiştir. Musul Üniversitesi'nin Atmosfer Bilimi programı ve Musul Üniversitesi'nin Çevre Bilimleri Koleji, Tikrit, Bağdat ve Iraklı Stratejik Çalışmalar Merkezi'ndeki ilgili programlarla birlikte Ninova'da iklimle ilgili araştırmalar için başlıca akademik merkezlerdir.

Irak'taki operasyonel meteorolojik kapasite ile iklim adaptasyon ihtiyaçlarının ölçeği arasındaki boşluk önemlidir. BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi altında bölgesel işbirliği, Dünya Meteoroloji Örgütü'nün bölgesel Arap Bölgesi programı, Dünya Bankası'nın Irak Ülke Ortaklık Çerçevesi ve Türkiye, İran ve Suriye ile sınır ötesi su ve toz sorunları üzerinde ikili işbirliği kurumsal yanıtın parçalarıdır. Önümüzdeki 25 yıl, kurumsal kapasitenin halihazırda hareket halinde olan iklim eğilimleriyle yetişecek kadar hızlı büyüyüp büyümediğini belirleyecektir.

2026'da Ninova ikliminin her zaman olduğu gibidir: kıtasal, sıcak yarı-kurak bir iklim, Dicle ve kuzeydoğu etekler tarafından yumuşatılmış, yağışta keskin biçimde mevsimsel, acı sıcak yazlar ve ılıman yağışlı kışlarla. Ama tarihsel desen gözle görülür biçimde değişiyor. 2020'lerin sıcaklıkları 1980'lerin sıcaklıkları değil. Tozlu günler sıklıkta ikiye katlandı. Su daralıyor. Önümüzdeki çeyrek yüzyıl, Musul'u bir şehir olarak ve Cezire'yi bir buğday kuşağı olarak üreten iklimin kendisinin yeniden şekillendirildiği bir dönem olacak. Vilayetin bu yeniden şekillenmeye ne kadar iyi adapte olduğu, Ninova'nın uzun vadeli geleceği için başlıca sorulardan biridir.

Kaynaklar

1. Uluslararası Enerji Ajansı (2024). Irak için Ulusal İklim Dayanıklılık Değerlendirmesi. Paris: IEA.
2. Climates to Travel (2025). "Irak iklimi" — Musul Ocak 8 °C, Temmuz 43 °C tepeleri 47–48 °C, yıllık yağış 355 mm.
3. Dünya Hava Atfı (Kasım 2025). Dicle-Fırat havzası ve İran'da beş yıllık bölgesel kuraklık analizi.
4. Britannica (2025). "Irak — Çöl, Kurak, Sıcak" — Musul Ocak sıcaklık aralığı −4 ile 17 °C.
5. Worlddata.info (2025). "Irak'ta iklim ve sıcaklıklar" — Musul'un 7,3 mm/gün rekor okuması.
6. NASA Earth Observatory (Şubat 2026). "Irak Rezervuarları Düşük Seviyelere İniyor" — Tharthar Gölü uydu kaydı.
7. Anbar Üniversitesi Yukarı Fırat Sürdürülebilir Kalkınma Araştırma Merkezi (14 Temmuz 2025). Mevcut sıcaklık dalgasıyla ilgili açıklama.
8. Al-Jiboori, M.H. ve Deagan, E.M. (2025). "Musul üzerinde bulut sıvı su içeriği profillerinin özellikleri". Environmental Protection and Natural Resources.
9. Al-Sakkaf, A.S. ve diğerleri (2024). "Arap Yarımadası üzerinde iklim aşırılıklarına maruz kalmanın değerlendirilmesi". Atmospheric Research.
10. Theoretical and Applied Climatology (2025). "Yeni bir metrik: ortalama aşırı sıcaklık yoğunluğu".
11. Khidher, S.A. (2024). "Irak'ta Toz Fırtınaları: Geçmiş ve Şimdi". Theoretical and Applied Climatology.
12. NASA Earth Observatory (Nisan 2025). "Toz Fırtınası Irak Boyunca Süpürür".
13. Şafak News (Mayıs 2025). "Irak'ın toz fırtınaları" — 2025 sezonu, Nisan'da 3.700+ hastane kabulü.
14. The New Region (Nisan 2025). "Irak bu sezon 100 günden fazla toz fırtınasıyla karşılaşabilir".
15. Al Jazeera (Temmuz 2025). "Kum ve toz fırtınaları yaklaşık 330 milyon kişiyi etkiliyor" — WMO açıklaması, BM On Yılı 2025–2034.
16. Atlantik Konseyi (Haziran 2022). "Irak'ın kum fırtınaları Bereketli Hilal'deki hayatı tehdit ediyor".
17. Gezegen Güvenliği Girişimi (2024). "Kum Fırtınaları ve Çölleşme: Güney Irak'ta İstikrarsızlık".
18. Uluslararası Göç Örgütü (2022). Irak'ta Göç, Çevre ve İklim Değişikliği. Bağdat: IOM Iraq.
19. Dünya Bankası İklim Değişikliği Bilgi Portalı — Irak ülke profili.
20. Iraklı Meteoroloji ve Sismoloji Organizasyonu (IMOS) — mevsimsel iklim verileri.